Ամերիկայի Ձայն ▪ Armenian
Հեռուստատեսային հաղորդումներ հայերենով 

Միայն տեքստ
Search

ԱՄՆ-ի ապագա նախագահի արտաքին քաղաքականությունը

08/05/2008

ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը սովորաբար արտացոլում է իշխող վարչախմբի ռազմավարական և անվտանգության շահերը: 2008թ. նոյեմբերին կայանալիք նախագահական ընտրությունների համատեքստում փորձագետներն իրենց կարծիքն են արտահայտում, թե նոր նախագահի ղեկավարությամբ ինչպիսի փոփոխությունների կենթարկվի ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը:

2008թ. նախագահական ընտրությունների բոլոր գլխավոր թեկնածուները նախընտրական բանավեճերի, լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցների և ելույթների ընթացքում անդրադարձել են արտաքին քաղաքականության իրենց ծրագրերին: Ինչպես Հանրապետական կուսակցության հավանական թեկնածու` Արիզոնա նահանգից սենատոր Զոն Մքեյնը, այնպես էլ հակառակորդ Դեմոկրատական կուսակցությունից թեկնածուներ` Իլինոյս նահանգից սենատոր Բարաք Օբաման և Նյու Յորք նահանգից սենատոր Հիլարի Քլինթոնը, իրենց ծրագրերն են առաջարկել, թե ինչպես ԱՄՆ-ը առավել ուժեղ և ապահով դարձնել և ինչպես պետության համբավը բարելավել ողջ աշխարհում:

Արտաքին հարաբերությունների կոմիտեի ավագ գիտաշխատող Փիթեր Բեյնարթն ասում է, որ պատմականորեն էական տարբերություն է եղել հանրապետականների և դեմոկրատների աշխարհայացքների միջև: Բեյնարթը կանխատեսում է, որ 2009թ. հունվարին նոր նախագահի երդմնակալությունից հետո ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը մեծամասամբ կախված կլինի նախագահի կուսակցական պատկանելիությունից: “Դեմոկրատները սատարում են ընդհանուր շահերի շուրջ պետությունների միջև համագործակցության գաղափարը, իսկ Հանրապետականները հավատացած են, որ հակամարտություններն են որոշում աշխարհի իրավիճակը, և որ կարևորը մյուսների համեմատությամբ առավել ուժեղ լինելն է,” ասել է պարոն Բեյնարթը:

Նա կարծում է, որ հաճախ հանրապետականների արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունը որոշելն է, թե որ պետություններն են ԱՄՆ-ի դեմ տրամադրված և որոնք են ԱՄՆ-ի դաշնակիցները և ըստ այդմ հակակշիռ ստեղծել` մեր խոշոր թշնամիներին հեռու պահելու համար:

Բեյնարթի կարծիքով, եթե հաղթի հանրապետական թեկնածուն, նրա հիմնական ուղղությունը կլինի Իրանի և ինչ-որ չափով Չինաստանի և Ռուսաստանի դեմ ուժերի հակակշիռ ստեղծելը: Նա ասում է, որ դեմոկրատ նախագահը շատ ավելի հակված կլինի համաշխարհային անվտանգության խնդիրներին դիմակայել միջազգային համագործակցության, քան հակամարտությունների միջոցով:

Թեկնածուների նախընտրական խոստումներից ակնհայտ են դառնում Իրաքի պատերազմի շուրջ երկու կուսակցությունների մոտեցումների արմատական տարբերությունները: Բեյնարթն ակնկալում է, որ Իրաքում ԱՄՆ-ի ներգրավվածության հարցը թերևս նոր նախագահի ամենախրթին խնդիրը կլինի արտաքին քաղաքականության բնագավառում:

“Եթե հաղթի Մքեյնը, ինչը ես իրատեսական չեմ համարում, նա կկանգնի այնպիսի դժվարին խնդրի առջև, ինչպիսին է Իրաքում ԱՄՆ-ի մեծածավալ ներկայությունը պահպանելը`ընդդեմ Կոնգրեսի, որի ճնշող մեծամասնությունը ամենայն հավանականությամբ կկազմեն դեմոկրատները և առավել պատրաստակամ կլինեն Իրաքից հեռացնել ամերիկյան զորքերը: Եթե հաղթի դեմոկրատ թեկնածուներից մեկը, նա շատ խրթին ընտրության առջև կկանգնի. այն է`Իրաքից արագ կերպով զորքերի դուրսբերումը: Դեմոկրատները կտուժեն, եթե արագ հեռացնեն զորքերը և Իրաքում իրավիճակը բարդանա,” ասել է նա:

Այլ վերլուծաբանների կարծիքով, հանրապետական թեկնածուն Սպիտակ տան պայքարը հաղթելու առավել մեծ հնարավորություններ ունի: Նախկինում նախագահ Բուշի ճառագիր և ներկայում Ամերիքան Էնթերփրայզ Ինսթիթյութ կազմակերպությունում հետազոտող Դեյվիդ Ֆրումը կարծում է, որ սենատոր Մքեյնը ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահը դառնալու գերազանց հնարավորություն ունի: Նա կանխատեսում է, որ Մքեյնի վարչախմբի արտաքին քաղաքականությունը միայն չնչին տարբերություններ կունենա նախորդի համեմատությամբ:

“Առաջինը`Իրաքում շարունակել այն քաղաքականությունը, որը կհանգեցնի բռնությունների ճնշմանը և որը խթանում է կենտրոնական պետական իշխանությունը: Կարծում եմ, որ նախագահ Բուշի վերջին երկու տարիների ընթացքում որդեգրած քաղաքականության համեմատությամբ` նա առավել հետևողական կլինի կանխելու միջուկային զենք ստեղծելու Իրանի ծրագրերը: Իմ կարծիքով, դուք ականատես կլինեք ԱՄՆ-ի և Հնդկաստանի միջև հարաբերությունների շարունակական բարելավմանը: Դա Հանրապետական կուսակցության 21-րդ դարի առաջնային խնդիրներից է լինելու,” ասել է նա:

Ըստ Ֆրումի` ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության ազգային անվտանգության բնագավառը, ինչը նրա կարծիքով օգնեց նախագահ Բուշին վերընտրվել 2004թ. ընտրությունների ժամանակ, կշարունակի մնալ Հանրապետական կուսակցության հիմնական խնդիրներից մեկը:

Մերիլենդի համալսարանի պրոֆեսոր Շիբլի Թելհամին կարծում է, որ անկախ նրանից` հաջորդ նախագահը հանրապետական թե դեմոկրատ կլինի, նա կունենա երկու անխուսափելի առաջնային խնդիր. “Առաջինը Իրաքն է, և կարծում եմ, որ եթե նույնիսկ քննարկվում է զորքերի դուրսբերումը, արագ դուրսբերում հասկացություն գոյություն չունի: Այսպիսով, եթե խոսքը ներգրավվածությունից ամբողջովին հրաժարվելն է, ապա նախագահության գրեթե ողջ առաջին ժամկետը կպահանջվի այդ նպատակին հասնելու համար: Երկրորդը տնտեսությունն է: Մենք կառուցվածքային խնդիր ունենք` համաշխարհային տնտեսությունում Ամերիկայի դերը հստակեցնելու առումով: Այսպիսով` տնտեսությունը և Իրաքը հաջորդ նախագահի առաջնային խնդիրներն են լինելու,” ասել է Թելհամին:
 
Նա ասում է, որ ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահը նաև պետք է առերեսի միջազգային ճնշմանը` վերանայելու ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը երկու այլ վճռական խնդիրների շուրջ. “Մեկը` միջուկային զենքերի տարածման խնդիրը, որի կարևորությունը ամերիկացիները գիտակցում են անմիջականորեն Իրանի համատեքստում: Երկրորդը ահաբեկչության դեմ պատերազմի վերասահմանումն է: Գոյություն ունի պատերազմ Ալ Քայդայի դեմ, ինչը ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության առաջնային խնդիրներից է: Սակայն ահաբեկչության դեմ պատերազմը, որը բոլոր խմբերին դիտարկում է  որպես մեկ ամբողջություն, որը նույնատիպ սպառնալիք է հանդիսանում ԱՄՆ-ի համար և որի դեմ պայքարի համար անհրաժեշտ են այն ֆինանսները և ջանքերը, որոնք մենք ներդնում ենք, բացարձակապես ընդունելի չէ:”

Թելհամին կարծում է, որ դեմոկրատ թեկնածուի մոտեցումներն այս խնդրի շուրջ զգալի կերպով կտարբերվեն հանրապետական թեկնածուի մոտեցումներից: Նա նշում է, որ արաբ-իսրայելական հակամարտության հանգուցալուծումը Բուշի վարչակարգի առաջնային խնդիրներից չի եղել: Սակայն, առավել մեծ հավանականություն կա, որ դա առաջնային խնդիր կլինի դեմոկրատ թեկնածուի համար, ով խոսք է տվել դուրս բերել ԱՄՆ-ի զորքերը Իրաքից: Պրոֆեսոր Թելհամին ասում է, որ առանց քաղաքական քաոս ստեղծելու այդ նպատակին հասնելու համար ԱՄՆ-ի նոր նախագահը պետք է իր ուշադրությունը բևեռի Միջին Արևելքում կայունություն ապահովելուն ուղղված քայլերին` փորձելով հանգուցալուծել տարածաշրջանում սրացող լարվածությունները:

emailme.gif Հոդվածը ուղարկել
printerfriendly.gif Տպագիր տարբերակ

  Գլխավոր նյութեր
Վրացական խնդրի ապագան ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմի օրոք

  Հավելյալ նյութեր
ԱՄՆ-ի աեւտրի նախարարի պաշտոնին Բարաք Օբաման առաջադրել է  Նյու Մեքսիկոյի նահանգապետ Բիլ Ռիչարդսոնի թեկնածությունը։
Շաբաթվա կեսերին ԱՄՆ-ի արժեթղթերի շուկայում նկատվել է որոշակի կայունացում
Պետքարտուղար Ռայսը հորդորել է Պակիստանին համագործակցել Հնդկաստանի հետ Մումբայիի ահաբեկչական հարձակումների հարցում
Աֆղանստանը փորձում է խթանել նռան արտահանումը միջազգային շուկա` որպես ափիոնից առավել շահավետ տարբերակ
ԱՄՆ-ի կառավարությունը դեռեւս պիտի որոնի տնտեսական ճգնաժամից երկիրը դուրս բերելու ուղիներ
Բարաք Օբաման ընտրեց անվտանգության ու արտաքին քաղաքականության բնագավառների ղեկավարներին
Մումբայիի ահաբեկչական գործողությունների արդյունքում սրվել են Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հարաբերությունները
Միջազգային ճգնաժամային խումբը հետպատերազմյան Վրաստանում անհապաղ բարեփոխումների կոչ է արել
Բարաք Օբաման պատրաստվում է կատարել ավելորդ վատնումները կրճատելու քայլեր
Աշխարհում աճում է աղքատության մակարդակը
Երկուշաբթի ԱՄՆ-ի նորընտիր նախագահ Բարաք Օբաման հայտարարեց իր տնտեսական  աշխատակազմի անդամների անունները
Հարցազրույց Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպան Մարի Յովանովիչի հետ
ԱՄՆ-ի հետախուզության վերջին զեկույցի համաձայն աշխարհն ապագայում բազմաբևեռ է լինելու
ԱՄՆ-ի Ազգային հետախուզական գործակալությունների պատրաստած զեկույցում, որը հրապարակվում է ամեն չորս տարին մեկ նշված է, որ քսան տարի հետո ԱՄՆ-ը զիջելու է իր դիրքերը
Նորընտիր նախագահ Օբամայի պաշտոնամուտից հետո Ռուսաստանի հետ լարված հարաբերությունները կշարունակվեն
Ամերիկյան ավտոարդյունաբերության խոշորագույն երեք ընկերությունների  գործադիրներ օրերս հանդիպել են ԱՄՆ-ի մի խումբ սենատորների հետ։
Մինչ ԱՄՆ-ում ապրանքների և անշարժ գույքի գների անկում է սկսել արձանագրվել, մեքենայաշինական ընկերությունները պետական աջակցություն են հայցում
Ի՞նչ ընթացքում է ԱՄՆ-ում բանկային համակարգը ոտքի կանգնեցնելու գործը
Նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո Բարաք Օբաման է որոշելու ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության ուղղությունը
Օբամաների ընտանիքը  իրենց երկու դստե՝ր Մալյայի եւ Սաշայի  հետ միասին շուտով կտեղափոխվեն աշխարհի ամենահարգի բնակավայրը՝ Սպիտակ տուն
Ամնեսթի Ինթըրնեշընլ միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը կոչ է արել հետաքննել Վրաստանում պատերազմական հանցագործությունները
Նոր Սպիտակ տունը կանգնած է ավելի կարծր դիրքեր որդեգրող Կրեմլի առջեւ
Ֆինանսական գագաթաժողովի մասնակիցների համաձայնությունը ճգնաժամի հաղթահարման քայլերի շուրջ
Ֆինանսական հաստատություններին ծանր կացությունից դուրս բերելու ջանքերը նախագահ Բուշի վարչակազմի հիմնական շեշտադրումն է
Մեկնարկել է աշխարհի ամենազարգացած քսան պետությունների ղեկավարների հանդիպումը Վաշինգտոնում
Փոլսոնի օրերս կատարած հայտարարության համաձայն ներդրումային պարտքերը հետ գնելու կառավարության նախաձեռնությունը այդքան էլ արդյունավետ ուղի չէ կիրառելու տնտեսական նոր ծրագիրը
Ներկայումս ամերիկյան ավտոարդյունաբերությունը  դիմակայում է լուրջ խնդիրներ
Աշխարհի ամենազարգացած քսան պետությունների ղեկավարները նախապատրաստվում են Վաշինգտոնի գագաթաժողովին
Օբամայի թեկնածության դեմ քվեարկած ամերիկահայերը կասկածի տակ են դնում ցեղասպանության բանաձեւի հաստատման Օբամայի կարողությունները գործում
Կրեմլի տրամադրած տեղեկությունների համաձայն` Մեդվեդևը և Օբաման շուտով կհանդիպեն
Ամերիկան ցանկանում է մեղմել թալիբների նկատմամբ իր կարծր քաղաքականությունը
Աշխարհի տարբեր անկյուններից  մարդիկ դեռեւս շարունակում են  շնորհավորագրեր  ուղարկել Վաշինգտոն ԱՄՆ-ի նորընտիր նախագահ Բարաք Օբամային
Բարաք Օբամայի առաջին հարյուր օրը
ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը Օբամայի օրոք