လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆးဖုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္ နဲ႔ ေတြ႔ဆုံခဲ့ရာမွာ ထိန္းသိမ္းခံ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္ က ျမန္မာႏုိင္ငံကလူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြ တုိးတက္မႈမရွိတာနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့တယ္လုိ႔ ဦး၀င္းတင္ ရဲ႕ မိသားစုမိတ္ေဆြ တေယာက္ကေျပာပါတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ အင္းစိန္ေထာင္မွာ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္နဲ႔ ေတြ႔ဆုံစဥ္ အခုလုိ ေျပာဆုိလုိက္တာပါ။ ဆရာ ဦး၀င္းတင္ အထူးကုိယ္စားလွယ္ကုိ ဘာေတြ ေျပာခဲ့တယ္ဆုိတာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပထားပါတယ္။ 

ျမန္မာစစ္အစုိးရက ေထာင္ဒဏ္အႏွစ္ (၂၀) ျပစ္ဒဏ္ေပးခံထားရတဲ့ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္ အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသား (၅) ေယာက္နဲ႔ ရန္ကုန္အင္းစိန္ေထာင္မွာ ေတြ႔ဆုံစဥ္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက တုိးတက္မႈ မရွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္ တုိမာ့စ္ အုိေဟး ကင္တာနား (Tomas Ojea Quintana) ကုိ ဦး၀င္းတင္ က ေျပာဆုိလုိက္တာပါ။ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္ နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္တုိ႔ ေျပာခဲ့ဆုိခဲ့ၾကတာေတြ နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ဒီကေန႔ပဲ ဦး၀င္းတင္ကုိ ေထာင္၀င္စာ သြားေရာက္ ေတြ႔ဆုံခဲ့တဲ့ မိသားစုမိတ္ေဆြ ဦးေမာင္ေမာင္ခင္ က ေျပာျပတာကေတာ့ -

“ေတြ႔ေတြ႔ခ်င္း ေျပာတာပါ။ - သူတို႔ ငါ့ကို လာေတြ႔တယ္ကြာတဲ့။ အားလံုး တို႔ ေဆြးေႏြးၾကတာ ေျပာၾကတာ၊ ၄၅ မိနစ္ ၾကာတယ္ တဲ့။ သူကလည္း သူ သိခ်င္တာေတြ ေမးတယ္ကြာ၊ ေျပာတယ္ကြာတဲ့။ ငါကလည္း ငါ ေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာတယ္ကြာတဲ့။ ၄၅ မိနစ္လုံးလံုး။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေန၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြ နဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူက လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မဟုတ္လားတဲ့။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာ နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျပာျပရတာေပါ့ကြာတဲ့။ အဲေတာ့ ေထာင္ထဲမွာဆိုလို႔ရွိရင္လည္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြ၊ ေပးသင့္ေပးထိုက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြ မရတာေတြ၊ ဥပမာဆုိရင္ - ငါဆိုရင္တဲ့၊ အႏွစ္ ၂၀ ေထာင္ဒဏ္ခ်ထားတာ ၁၉ ႏွစ္ထဲမွာ ရွိေနၿပီ။ တကယ့္တကယ္ လြတ္ရမယ္ဆိုရင္ ေလ်ာ့ရက္နဲ႔ ငါဟာ လြတ္ရမွာ။ လြတ္လူျဖစ္ေနၿပီ။ အခု မလြတ္ဘူးတဲ့။ ၂၀၀၅ ဇူလိုင္လ ၅ ရက္ေန႔တုန္းကလည္း ေထာင္မွဴးက ငါ့ကို ပို႔ၿပီးေတာ့မွ ျပန္ေခၚသြားတာ။ ဒါလည္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာပဲတဲ့။ ေနာက္ ေက်ာင္းသားေတြ၊ အခု ဇာဂနာ တို႔လို လူမ်ိဳးေတြ ဘာမွ ေရေရရာရာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ဖမ္းၿပီးေတာ့ အခုလို လုပ္ထားတယ္တဲ့၊ ဒါ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြပဲလို႔ ေျပာလိုက္တယ္တဲ့။ အဲဒီလိုပဲ အလားတူပဲ အဲန္အယ္လ္ဒီပါတီ ဆုိပါေတာ့ အဲန္အယ္လ္ဒီပါတီ ဆိုရင္လည္း ရံုးခ်ဳပ္ပဲ ဖြင့္ေပးၿပီးေတာ့ က်န္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ရံုးေတြ ပိတ္ထားတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါလည္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္တာပဲတဲ့။ အဲေတာ့ ကင္တားနား ကိုယ္တိုင္ကလည္း ေျပာတယ္ေလ။ ဦး၀င္းတင္ နဲ႔ ေတြ႔ရတာ သေဘာထားခ်င္း တူညီတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္တဲ့။ သူကလည္း ေျပာတယ္။ ေျပာလို႔ေကာင္းပါတယ္တဲ့။ ေျပာရဆိုရတာ သူတို႔ သိခ်င္တာလည္း သူတို႔ ေမးတယ္ေပါ့။”

ျမန္မာႏုိင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆးဖုိ႔ ဒီတပတ္ထဲမွာပဲ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သြားေရာက္ခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း အခုဆုိရင္ အသက္ (၇၈) ႏွစ္ ရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အက်ဥ္းေထာင္ေတြထဲမွာ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေပါင္း ၂ ေထာင္ေလာက္ ရွိေနေသးတာ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြ တုိးတက္ျဖစ္ထြန္းမႈေတြ မရွိေသးတာေတြ စသျဖင့္ အေျခအေနေတြဟာ တုိးတက္မႈမရွိ ျဖစ္ေနဆဲပါ။ ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔လည္း ဦး၀င္းတင္ က လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္နဲ႔ ေျပာဆုိတာေတြလည္း ရွိခဲ့တာပါ။

“သူတို႔ကေျပာတယ္ေလ။ ဦး၀င္းတင္ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ သူတို႔ တိုက္တြန္းပါ့မယ္ေပါ့။ အဲေတာ့ ဦး၀င္းတင္ရဲ႕ လြတ္ေျမာက္ေရး ေပါ့ေလ။ သူတို႔ ကူညီပါ့မယ္။ သူက - ဒါ အဲဒါ က်ေနာ္ မလိုခ်င္ဘူးတဲ့။ က်ေနာ္ လိုခ်င္တာက ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသား အားလံုး လႊတ္ေပးတာကို ျမင္ခ်င္တယ္တဲ့။ သို႔မဟုတ္ လြတ္ရက္ ေစ့ေနၿပီ။ လြတ္ရက္ ေစ့ရက္သားနဲ႔ မလႊတ္ဘဲနဲ႔ ရက္ေတြ တိုးတိုးၿပီးေတာ့ ထားတဲ့ဟာကို ျပန္လႊတ္ေပးဖို႔ ခင္ဗ်ားတို႔ဘက္က လုပ္ေပးပါ။ အဲဒါမ်ိဳးေတြကို လုပ္ေပးေစခ်င္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳးေတြကို တိုက္တြန္းခ်င္တယ္။ က်ေနာ္ တေယာက္တည္း လြတ္ေျမာက္ေရးကို က်ေနာ္ မလုိလားပါဘူးတဲ့။ ခင္ဗ်ားတို႔ က်ေနာ့္ကို အဲဒီလို ေစတနာ ထားတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ - လို႔ အဲဒီလို ေျပာလိုက္တယ္တဲ့။ က်ေနာ္ အသက္ႀကီးလို႔တို႔၊ က်န္းမာေရး မေကာင္းလို႔တို႔ ဆိုတာေတြကို လက္မခံဘူးတဲ့။ က်ေနာ္ မေသလည္း မေသေသးပါဘူးဗ်ာတဲ့။ တကယ့္တကယ္က်ေတာ့ သူတို႔က သူတို႔ ေျပာသလို စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ ဥပေဒနဲ႔ ဆိုလို႔ရွိရင္ စည္းကမ္းဥပေဒအတုိင္း လုပ္ဖို႔ လိုတာေပါ့တဲ့။ သူက အဲဒီလို ေျပာျပတယ္။”

သတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္ ကုိ ေထာင္၀င္စာ သြားေရာက္ ေတြ႔ဆုံခဲ့တဲ့ မိသားစုမိတ္ေဆြ ဦးေမာင္ေမာင္ခင္ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ကုိယ္စားလွယ္ရဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံခရီးစဥ္အတြင္း ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားနဲ႔ ေတြ႔ဆုံခဲ့တာ အတုိက္အခံ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (အန္အယ္လ္ဒီ) အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံေရး အဖဲြ႔အစည္းတခ်ဳိ႕နဲ႔ ေတြ႔ဆုံခဲ့တာ ေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ကုိယ္စားလွယ္ေတာ္ဟာ ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ေရာက္ရွိေနၿပီး၊ ထုိင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္ အေျခစုိက္ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြ၊ ေနာက္ ေမလထဲတုန္းက တုိက္ခတ္ခဲ့တဲ့ နာဂစ္ ဆုိင္ကလုန္းေလေဘးဒဏ္သင့္ၿပီး ထုိင္းႏုိင္ငံဖက္ ခုိလႈံလာသူေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံဖုိ႔လည္း ရွိပါတယ္။